Stacja Doświadczalna Doskonalenia Technologii w dziedzinie „Żywność i Zdrowie”   działająca w ramach
Centrum Doskonałości „Biotechnologia Żywności” przy Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu

W 2005 roku Katedra Biotechnologii i Mikrobiologii Żywności Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, działająca w ramach Centrum Doskonałości „Biotechnologia Żywności” złożyła wniosek o grant inwestycyjny na konkurs ogłoszony przez Ministerstwo Gospodarki i Pracy w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego, Priorytet 1: Rozwój przedsiębiorczości i wzrost innowacyjności poprzez wzmocnienie instytucji otoczenia biznesu, działanie 1.4. Wzmocnienie współpracy między sferą badawczo-rozwojową a gospodarką, poddziałanie 1.4.3. Inwestycje związane z budową, modernizacją i wyposażeniem specjalistycznych laboratoriów Centrów Zaawansowanych Technologii i Centrów Doskonałości, działających w priorytetowych dziedzinach polskiej gospodarki. 

Projekt sygnowany numerem WKP 1/1.4.3/2/2005/26/141/443/2007/U (nadzorowany przez Departament Funduszy Europejskich, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego), który uzyskał finansowanie w 2007 roku, dotyczył Doposażenia Stacji Doświadczalnej Doskonalenia Technologii w Dziedzinie „Żywność i Zdrowie”. Założeniem projektu było doposażenie istniejącego już obiektu pilotowej stacji doświadczalnej działającej w strukturze Centrum Doskonałości „Biotechnologia Żywności” w aparaty i urządzenia produkcyjne o skali pół- lub ćwierćtechnicznej, pozwalające na prowadzenie interdyscyplinarnych prac badawczo-rozwojowych i wdrożeniowych oraz działalności usługowej dla małych i średnich przedsiębiorstw. 

Zakres rzeczowy tego projektu obejmował zakup nowoczesnej aparatury, wśród której należy przede wszystkim wymienić:

- kolumnę destylacyjną o działaniu ciągłym z oprogramowaniem (ryc. 1), - kriokoncentrator ciekłych produktów żywnościowych, - ekstraktor ciecz-ciało stałe, - filtr płytowy typu prasa filtracyjna, - płytowy, trzysekcyjny wymiennik ciepła, - młynek koloidalny, - wyparkę rotacyjną, - agregat pompujący wyposażony w pompę śrubową, - agregat pompujący wyposażony w pompę krzywkową, - mieszadło procesowe do zbiorników o pojemności maksymalnej 200 l.

Fot.1. Kolumna destylacyjna o działaniu ciągłym

Poza tym dokonano zakupu drobnej aparatury wykorzystywanej w działaniach wstępnych, poprzedzających prace w skali półtechnicznej, takich jak:

      - młynek laboratoryjny do rozdrabniania materiałów stałych,
- laboratoryjny zestaw do membranowej filtracji stycznej wyposażony w membrany ultra- oraz mikrofiltracyjne,
- flokulator laboratoryjny sześciostanowiskowy.

    Wartość realizowanych inwestycji wynosiła 1.849.000 zł, z czego 34% finansowane było z krajowych środków publicznych, podczas gdy pozostałe 66% stanowiły środki finansowe z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. W okresie sierpień 2007 - styczeń 2008 roku przeprowadzono procedury przetargowe na zakup aparatury i wyłoniono dostawców, a w ostatnich tygodniach maja 2008 r. odebrano oraz zainstalowano ostatnie urządzenia procesowe, zakupione w Wielkiej Brytanii i Holandii.

Zakupiona w ramach wspomnianego projektu aparatura pozwoli na wykonywanie wielu działań technologicznych o charakterze procesów jednostkowych dotyczących stałych i ciekłych surowców/produktów, związanych z szeroko pojmowaną technologią żywności, jak również z biotechnologią. Dzięki dokonanym zakupom znacznie się poszerzył zakres możliwości testowania nowych procesów jednostkowych, odzwierciedlających realia przemysłowe w zmniejszonej skali,  typowych dla nowoczesnych przedsiębiorstw zajmujących się biotechnologią czy produkcją żywności i aktualnie obejmuje:

      - obróbkę cieplną,
- procesy separacji i rozdzielania,
- procesy utrwalania,
- procesy typu dyfuzyjnego.

Warto dodać, że część spośród wyżej wymienionej aparatury stanową urządzenia unikatowe w skali kraju. Kriokoncentrator (ryc. 2) ciekłych produktów żywnościowych jest pierwszym tego rodzaju urządzeniem w Polsce, podobnie jak ekstraktor ciecz – ciało stałe (ryc. 3) przystosowany do pracy z rozpuszczalnikami organicznymi zaliczanymi do drugiej grupy ryzyka. Stwarza to nowe perspektywy dla naszej stacji doświadczalnej związane z wykorzystaniem tych urządzeń w ramach badań prowadzonych we współpracy z przemysłem (spożywczym, chemicznym, farmaceutycznym) oraz prowadzenie kursów i szkoleń dla pracowników firm zainteresowanych wykorzystaniem tych technologii. 

Ryc. 2. Kriokoncentrator ciekłych produktów żywnościowych.

Ryc. 3. Ekstraktor ciecz – ciało stałe.

Bezpośrednim beneficjentem stacji doświadczalnej jest Centrum Doskonałości „Biotechnologia Żywności” w Poznaniu, koordynowane przez Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, skupiające czołowe jednostki naukowe działające w obszarze biotechnologii i mikrobiologii żywności, żywienia człowieka, genetyki roślin i zwierząt, inżynierii bioprocesowej oraz systemów bezpieczeństwa i jakości żywności. Aparatura zgromadzona w wyposażanej stacji doświadczalnej będzie służyła do rozwoju badań w jednostkach naukowych i firmach przemysłowych współpracujących z Centrum. Końcowym beneficjentem inwestycji będą natomiast przedsiębiorstwa przemysłu spożywczego, farmaceutycznego i paszowego, jako odbiorcy wyników badań naukowych. Ponieważ Centrum Doskonałości obejmuje dużą liczbę katedr, instytutów uczelnianych i laboratoriów branżowych, można zakładać, że wykorzystanie aparatury zgromadzonej w stacji doświadczalnej w najbliższym czasie będzie rosło i umożliwi rozwój badań w tym zakresie w całym poznańskim środowisku naukowo-badawczym.

             Stacja Doświadczalna Doskonalenia Technologii w Dziedzinie „Żywność i Zdrowie” działająca w ramach Centrum Doskonałości „Biotechnologia Żywności” przy Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu oferuje kooperację/współpracę w zakresie realizacji wspólnych projektów dotyczących opracowania nowych technologii oraz doskonalenia już istniejących, szczególnie dla małych i średnich przedsiębiorstw, nieposiadających własnego zaplecza naukowo-badawczego. Do współpracy zapraszamy przedsiębiorstwa branży spożywczej, biotechnologicznej i farmaceutycznej. Działania te mogą dotyczyć:

     - opracowania nowych technologii w skali półtechnicznej,
- pomocy we wdrażaniu nowych technologii do praktyki,
- wynajmu hali półtechniki w celach badawczych i testowania nowych procesów,
- doradztwa technologicznego w zakresie produkcji żywności, technologii fermentacji i biosyntezy oraz utrzymania standardów sanitarnych w zakładach przemysłowych.

 

Przygotowali: Wojciech Białas, Radosław Dembczyński, Tomasz Jankowski