Drodzy Autorzy !!!     Przyjmujemy prace do tomu 15 za rok 2011 (tom za rok 2010 jest już skompletowany)

Nazwa periodyku nawiązuje do dorobku Profesora Konstantego Steckiego (1885-1978) - wybitnego poznańskiego botanika, znawcy przyrody Tatr, a przy tym kierownika naszej Katedry w latach 1935-1939 oraz 1945-1960

 

 

... w 120. rocznicę urodzin Prof. Konstantego Steckiego ...

S t e c i a n a

Osobowość każdego człowieka jest skomplikowaną zagadką, nad rozwiązaniem której daremnie trudzą się psycholodzy i filozofowie, nie rozwiązując jej nigdy do końca. Organizm ludzki stwarza wokół siebie specyficzną aurę, która jak ładunki elektryczne przyciąga lub odpycha osobniki należące do tego samego gatunku, co wynika z jego niepowtarzalnej indywidualności. Słynny biolog, noblista Alexis Carrel w swojej wspaniałej książce „Człowiek istota nieznana”, powiada, że „Indywidualność jest jedną z podstawowych własności człowieka. Nie polega jedynie na określonym wyglądzie ciała i umysłu”. Taką osobowością i indywidualnością był Profesor Konstanty Stecki, któremu w bieżącym roku przypada 120-lecie urodzin i 80-lecie uzyskania profesury. Dwadzieścia siedem lat od chwili jego śmierci to okres ponad jednego pokolenia, który mogła już pokryć mgła powszechnej niepamięci o jego czynach i dokonaniach. Był indywidualnością, która przyciągała jak magnes wszystkich do siebie, był po prostu postacią charyzmatyczną. Drobny, nikłej postury, niezwykle skromny, wesoły, całe swoje życie poświęcił na poszukiwanie obiektywnej prawdy naukowej i to w wielu dziedzinach. Należał do wybitniejszych przyrodników polskich XX stulecia. Śmiało można powiedzieć, że był przysłowiowym człowiekiem renesansu, gdyż oprócz uprawiania szeroko zakrojonej botaniki, w której dominowały dendrologia, florystyka czy leśnictwo, parał się również ochroną przyrody, etnografią góralszczyzny, numizmatyką w aspekcie przyrodniczym, biografistyką, fotografiką, turystyką i literactwem.

Konstanty Marian Mścisław Stecki urodził się 29 lipca 1885 r. w Hrubieszowie i od dziecka wyrastał w rodzinie o tradycjach narodowych i społecznikowskich. Ojciec jego lekarz-społecznik, był chyba pierwszym polskim medykiem, który na własny koszt wiózł grupę wieśniaków z Lubelszczyzny pogryzionych przez wściekłe psy na szczepienia do Ludwika Pasteura w Paryżu. Gimnazjalista Konstanty Stecki musiał opuścić w 1902 r. gimnazjum w Siedlcach z powodu udziału w manifestacjach solidarnościowych przeciw nauczaniu religii po rosyjsku w Królestwie Polskim, w odzewie na strajki wrzesińskie w Poznańskiem. Przeniósł się więc do gimnazjum w Łodzi gdzie 7 czerwca 1904 r. zdał egzamin dojrzałości. W tym gimnazjum należał do tajnej, międzyszkolnej organizacji uczniowskiej „X” (iks) i był kolporterem nielegalnego pisma „Wspólnymi siłami”. W latach 1904–1907 studiował na Studium Rolniczym Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, a następnie do 1909 r. botanikę pod kierunkiem Prof. Edwarda Janczewskiego. Już w tym okresie opublikował swoją pierwszą pracę naukową o grzybach okolic Rymanowa-Zdroju. Od 1910-1923 mieszkał i pracował w Zakopanem gdzie był nauczycielem przyrody w gimnazjach. Równocześnie prowadził badania nad florą Tatr, kierował budową alpinarium, był kustoszem działu przyrodniczego w Muzeum Tatrzańskim im. Dra T. Chałubińskiego, a z braćmi Zwolińskimi badał jaskinie tatrzańskie. W czerwcu 1920 r. doktoryzował się na Uniwersytecie Jagiellońskim na podstawie rozprawy pt. „Zmienność kwiatów szafranu tatrzańskiego” (1922). W tym tzw. okresie zakopiańskim K. Stecki zebrał kolekcję oryginalnej sztuki góralskiej w postaci obrazów malowanych na szkle, którą przekazał Muzeum Tatrzańskiemu i opublikował ją w formie artykułu pt. „Ludowe obrazy na szkle z okolic podtatrzańskich” (1921). W tym samym okresie był on poetą i ogłosił „Triolety tatrzańskie” (1923), zbiór pięćdziesięciu specyficznych pod względem literackiej formy wierszy opisujących przyrodę gór.

Od października 1923 r. K. Stecki objął obowiązki zastępcy profesora w nowoutworzonej katedrze botaniki leśnej Wydziału Rolniczo–Leśnego Uniwersytetu Poznańskiego, którą tworzył od podstaw gromadząc w pierwszej kolejności zbiory dendrologiczne do celów dydaktycznych. Z tą datą rozpoczął się drugi okres jego życia zwany poznańskim i trwający aż do śmierci. W kwietniu 1924 r. habilitował się jako docent botaniki leśnej na podstawie prac o tatrzańskich zbiorowiskach roślinnych: „Roślinność Tatr – Drzewa i krzewy regli” (1923) i „Roślinność Tatr – Roślinność zielna regli” (1923). Dnia 1 września 1925 r. został mianowany profesorem nadzwyczajnym. Po śmierci Prof. Rudolfa Boettnera (1923 r.) Stecki został kuratorem urządzanego na Sołaczu Ogrodu Dendrologicznego w dawnym parku podworskim, gromadząc drzewa i krzewy sprowadzane z różnych europejskich arboretów, w czym pomogła mu wyprawa w 1926 r. do Berlina (Dahlem), Liège i Brukseli. Do wybuchu drugiej wojny światowej w 1939 r. sołacka kolekcja ogrodu dendrologicznego liczyła ponad 900 taksonów. W roku akademickim 1933–1935 K. Stecki był dziekanem Wydziału Rolniczo-Leśnego UP. W 1935 r. nastąpiła reorganizacja katedr botanicznych i od 1 kwietnia 1936 r. był kierownikiem Zakładu Botaniki Ogólnej i Fitopatologii. W sierpniu 1938 r. został mianowany profesorem zwyczajnym.

Wybuch drugiej wojny światowej zastał K. Steckiego w Zakopanem, w swojej posiadłości. Tam też od 1941 do połowy grudnia 1942 r. pracował jako robotnik leśny w tamtejszym nadleśnictwie, wykorzystując pracę terenową do zbierania materiałów botanicznych, które opublikował po wojnie. Ostrzeżony o aresztowaniu przez gestapo za pomoc przekradającym się przez granicę na stronę czechosłowacką, opuścił potajemnie Zakopane i udał się do Krakowa. Od lutego 1943 r. pracował jako sekretarz w nadleśnictwie Uście Ruskie koło wsi Ropa w Gorlickiem. W kwietniu 1945 r. powrócił do Poznania i rozpoczął pracę w swoim dawnym Zakładzie Botaniki Ogólnej i Fitopatologii, który odbudował w ciągu dwóch lat po całkowitym zniszczeniu w czasie wojny. Od maja 1945 r. prowadził już zajęcia dydaktyczne. W 1947 r. z jego Zakładu wyodrębniono Katedrę Fitopatologii, pozostawiając K. Steckiemu Katedrę Botaniki Ogólnej, w tym czasie jeszcze należącą do Wydziału Rolniczo-Leśnego UP, a po zmianach od października 1951 r. na Wydziale Rolniczym Wyższej Szkoły Rolniczej. W latach akademickich 1952-1953 był prodziekanem, a w 1953-1956 dziekanem Wydziału Rolnego WSR. Mimo przekroczenia wieku emerytalnego K. Stecki nadal był kierownikiem katedry i wykładowcą, aż do przejścia na emeryturę 30 września 1960 r.

K. Stecki był autorem lub współautorem około 180 publikacji, w tym 12 książek. Pod jego kierunkiem wykonano ponad 120 prac magisterskich i kilkanaście rozpraw doktorskich. Jego uczniami byli późniejsi profesorowie m. in.: Stanisław Kościelny (1901-1973), Józef Goetz (1903-1951), Teofil Wojterski (1922-1991) i Stanisław Król (1923-2001).

Szczególne zasługi położył na polu botaniki leśnej: dendrologii, geografii roślin, fitosocjologii, florystyki i ekologii roślin. Wszystkie te działy ukierunkowane były od czasów zakopiańskich na konserwatorską i biocenotyczną ochronę przyrody. Mimo przejścia na emeryturę nadal pracował twórczo, wydając w tym czasie cztery cenne książki. Pod jego redakcją wyszedł zbiorowy podręcznik „Botanika dla Wyższych Szkół Rolniczych” (1966), w którym zamieścił trzy własne rozdziały. Następnie jego autorstwa ukazały się jeszcze „Tatry” (1968), „Wspomnienia zakopiańskie” (1910-1923, 1976), oraz „Osobliwości, piękno i geneza krajobrazu Polski” (1978). K. Stecki był niezwykle czynny w organizacjach naukowych i społecznych, których nie sposób tutaj wymienić wszystkich m. in. od 1910 r. w Towarzystwie Tatrzańskim, od 1911 r. w Komisji Fizjograficznej Akademii Umiejętności, od 1929 r. w Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Od 1961 był członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Botanicznego i od 1966 r. Polskiego Towarzystwa Leśnego. Nigdy nie należał do partii politycznych. Posiadał wiele wysokich odznaczeń państwowych i społecznych. Zmarł 4 października 1978 r. w Poznaniu i został pochowany na Cmentarzu Sołackim św. Jana Vianneya.

Steciana to właśnie dla przyrodników–botaników ta niepowtarzalna osobowość i szlachetna indywidualność istoty ludzkiej, która może być gwiazdą przewodnią do naśladowania w całym naszym życiu naukowym i społeczno-patriotycznym. Tym krótkim i skromnym homagium składamy uroczysty hołd pamięci wybitnego botanika i pedagoga w 120-lecie jego urodzin oraz 27–lecie śmierci po długim, ale jakże owocnym życiu dla nauki i społeczeństwa.

                Tekst: prof. dr hab. Andrzej Dzięczkowski