KATEDRY
dr hab. Iwona Morkunas
Edukacja:
• 1989 - mgr biologii, specjalność nauczycielska, Wydział Matematyczno-Przyrodniczy, Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Słupsku (obecna Akademia Pomorska)
• 1997 - dr nauk biologicznych w zakresie fizjologii roślin, Wydział Biologii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
• 2008 - dr hab. nauk biologicznych w zakresie biologii, specjalność – fizjologia roślin, Wydział Biologii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Przebieg pracy zawodowej: nauczyciel akademicki Katedry Fizjologii Roślin: od 2001 adiunkt
Staże, szkolenia i funkcje:
• Zakład Fizjologii Roślin PAN w Krakowie
• Kurs Metody Biologii Molekularnej - Metody diagnostyczne oparte na analizie DNA (PCR), A&A Biotechnology we współpracy z Politechniką Gdańską
• Kurs Techniki Filtracyjne i elektroforetyczne w badaniach kwasów nukleinowych i białek, Instytut Biologii Molekularnej i Biotechnologii UAM, Poznań
•Kurs Komercjalizacja badań naukowych kluczem konkurencyjności woj. wielkopolskiego -szkolenia z zakresu zakładania i prowadzenia firm typu spin out i spin off
• Członkostwo towarzystw naukowych: krajowych – Polskie Towarzystwo Botaniczne (PTB), Polskie Towarzystwo Biologii Eksperymentalnej Roślin (PTBER), Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne (PTFit), międzynarodowych – Federacja Europejskich Towarzystw Biologii Roślin (FESPB) i Międzynarodowe Towarzystwo Interakcji Molekularnych Roślina – Mikroorganizm (MPMI)
Badania, zainteresowania i osiągnięcia naukowe:
• regulacja metabolizmu przez węglowodany w kiełkujących nasionach Lupinus angustifolius i Pisum sativum
• metaboliczne i ultrastrukturalne odpowiedzi łubinu i grochu na stres węglowodanowy
• współzależność pomiędzy poziomem węglowodanów a infekcją i rozwojem chorób grzybowych w heterotroficznej fazie kiełkowania nasion łubinu i grochu
• udział sacharozy w reakcjach obronnych łubinu (Lupinus luteus L. cv. Polo) na grzyb Fusarium oxysporum f.sp. SCHLECHT lupini
• stres oksydacyjny i obrona antyoksydacyjna podczas interakcji patogen-roślina
• regulacja metabolizmu fenylopropanoidowego przez węglowodany w roślinach
• wpływ endogennych sygnałów na mechanizm regulacji syntezy i akumulacji flawonoidów w roślinach
• zrealizowane projekty KBN, MNiSW – 1 (kierowanie), projekt interdyscyplinarny we współpracy z UAM – 1 (wykonawca)
• Odpowiedzi obronne Pisum sativum na mszycę grochową Acyrthosiphon pisum
Aktywność dydaktyczna:
• ćwiczenia - Fizjologia roślin
• wykłady - Ekofizjologia roślin
• ćwiczenia – Fizjologia odporności na czynniki stresowe, Fizjologia odporności na patogeny i szkodniki, Biologia plonowania
• wypromowano 9 magistrantów
• opracowanie programu ćwiczeń dla przedmiotu Fizjologia odporności na patogeny i szkodniki
WYKAZ PUBLIKACJI
ORYGINALNE PRACE TWÓRCZE
1. Mudryk Z., Donderski W., Morkunas I. 1993. Amino acids as nitrogen and carbon sources for moderate halophilic bacteria isolated from three estuarine lakes. AUNC Toruń Limnol. Papers, 18: 25-33.
2. Ratajczak W., Morkunas I., Ratajczak L.. 1995. Izotopowe i enzymatyczne badania katabolizmu aminokwasów w embrionalnych osiach siewek łubinu wąskolistnego hodowanych in vitro na pożywkach z sacharozą lub bez źródła węgla. W: Zastosowanie kultur in vitro w fizjologii roślin. Ed. Dubert F., Skoczowski A., Wyd. ZFR PAN, Kraków, 325-330.
3. Ratajczak W., Ratajczak L., Morkunas I. 1995. Fizjologiczne i biochemiczne przystosowanie łubinu żółtego do wzrostu na glebach ubogich w składniki odżywcze. I. Wpływ głodzenia azotowego na metabolizm osi kiełkujących nasion. W: Postępy w badaniach łubinu, Wyd. PTŁ Instytut Chemii Bioorganicznej PAN Poznań, 113-122.
4. Ratajczak W., Ratajczak L., Morkunas I., Bartczak R., Borkowska M. 1996. Fizjologiczne i biochemiczne przystosowanie łubinu żółtego do wzrostu na glebach ubogich w składniki odżywcze. II. Wpływ głodzenia węglowodanowego na metabolizm osi kiełkujących nasion. W: Łubin: kierunki badań i perspektywy użytkowe. Wyd. PTŁ ICHB PAN, Poznań, 84-91.
5. Morkunas I., Idzikowska K., Ratajczak W. 1997. Metaboliczne przystosowanie tkanek łubinu wąskolistnego do katabolizowania białek w warunkach niedoboru cukru. W: Łubin we współczesnym rolnictwie. Wyd. PTŁ ART, Olsztyn, 2: 67-74.
6. Morkunas I., Lehmann T., Ratajczak W., Ratajczak L., Tomaszewska B. 1998. Zależność aktywności oddechowej osi zarodkowych grochu siewnego od żywienia węglowodanowego. W: Zastosowanie kultur in vitro w fizjologii roślin, Ed. Dubert F., Rapacz M., Wyd. ZFR PAN, Kraków, 125-130.
7. Morkunas I., Borek S., Ratajczak W., Ratajczak L., Antonowicz J. 1999. Accumulation of phytoferritin caused by carbohydrate stress in plastids of embryos in lupin and pea cultivated in vitro. W: Zesz. Probl. Post. Nauk Rol., Wyd. ZFR PAN, Warszawa, 469 (I): 247-256.
8. Morkunas I., Lehmann T., Ratajczak W., Ratajczak L., Tomaszewska B. 2000. The involvement of glutamate dehydrogenase in the adaptation of mitochondria to oxidize glutamate in sucrose starved pea embryos. Acta Physiol. Plant., 22 (4): 389-394.
9. Morkunas I., Bednarski W., Waplak S., Ratajczak W. 2000. Współzależność między aktywnością oddechową a poziomem wolnych rodników w izolowanych osiach zarodkowych łubinu - wpływ odżywiania węglowodanowego. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol., 473: 195-201.
10. Borek S., Morkunas I., Ratajczak W., Ratajczak L. 2001. Metabolism of amino acids in germinating yellow lupin seeds III. Breakdown of arginine in sugar- starved organs cultivated in vitro, Acta Physiol. Plant., 23 (2): 141-148.
11. Morkunas I., Bednarski W., Ratajczak W. 2002. Relationship between the level of carbohydrates and susceptibility of yellow lupine embryo axes to Fusarium oxysporum Schlecht. f.sp. lupini infection. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol., 481 (II): 535-544.
12. Morkunas I., Kozłowska M., Ratajczak W. 2002. Rola węglowodanów we wczesnych reakcjach metabolicznych kiełkujących nasion łubinu porażonych przez Fusarium oxysporum f. sp. lupini. Acta Agrobot., 55 (1): 247-254.
13. Morkunas I., Kozłowska M., Bednarski W.. 2002. Generation of free radicals at seed germination stage of yellow lupin infected with Fusarium oxysporum under carbohydrate stress. J. Appl. Genet., 43A: 27-34.
14. Morkunas I., Garnczarska M., Bednarski W., Ratajczak W., Waplak S. 2003. Metabolic and ultrastructural responses of lupine embryo axes to sugar starvation, J. Plant Physiol., 160: 311-319.
15. Garnczarska M., Bednarski W., Morkunas I. 2004. Re-aeration-induced oxidative defenses in hypoxically pretreated lupine roots, J. Plant Physiol., 161(4): 415-422.
16. Morkunas I., Bednarski W., Kozłowska M. 2004. Response of embryo axes of germinating seeds of yellow lupine to Fusarium oxysporum, Plant Physiol. Biochem., 42: 493-499.
17. Morkunas I., Ł. Marczak, J. Stachowiak, M. Stobiecki. 2005. Sucrose-induced lupine defense against Fusarium oxysporum: Sucrose-stimulated accumulation of isoflavonoids as a defense response of lupine to Fusarium oxysporum, Plant Physiol. Biochem. 43: 363-373.
18. Rybus-Zając M., Morkunas I. 2005. Aktywność b-glikozydazy i peroksydazy w siewkach łubinu żółtego infekowanych Fusarium oxysporum f.sp. lupini, Acta Agrobot., 59 (2): 103-110.
19. Morkunas I., Gmerek J. 2007. The possible involvement of peroxidase in defense of yellow lupine embryo axes against Fusarium oxysporum, J. Plant Physiol., 164(2): 185-194.
20. Morkunas I., Kozłowska M., Ratajczak L., Marczak Ł. 2007. Role of sucrose in the development of Fusarium wilt in lupine embryo axes, Physiol. Mol. Plant Pathol., 70(1-3): 25-37.
21. Morkunas I., Bednarski W. 2008. Fusarium oxysporum induced oxidative stress and antioxidative defenses of yellow lupine embryo axes with different level of sugars, J. Plant Physiol., 165(3): 262-277.
22. Małecka A., Piechalak A., Morkunas I., Tomaszewska B. 2008. Accumulation of lead in root cells of Pisum sativum, Acta Physiol. Plant. 30:629–637
23. Morkunas I., Bednarski W., Kopyra M. 2008. Defense strategies of pea embryo axes with different levels of sucrose to Fusarium oxysporum and Ascochyta pisi. Physiol. Mol. Plant Pathol. 72:167–178
24. Morkunas I., Stobiecki M., Marczak Ł. , Stachowiak J., Narożna D., Remlein-Starosta D. 2010. Changes in carbohydrate and isoflavonoid metabolism in yellow lupine in response to infection by Fusarium oxysporum during the stages of seed germination and early seedling growth. Physiol. Mol. Plant Pathol. 75, 46-55.
25. Morkunas I., Narożna D., Nowak W., Samardakiewicz W., Remlein-Starosta D. 2011. Cross-talk interactions of sucrose and Fusarium oxysporum in the phenylpropanoid pathway and the accumulation and localization of flavonoids in embryo axes of yellow lupine. J Plant Physiol. 168: 424–433
26. Morkunas I., Mai VCh., Gabryś B. 2011. Phytohormonal signaling in plant responses to aphid feeding. Acta Physiol. Plant 33(6): 2057-2073
27. Morkunas I., Formela M., Marczak Ł., Stobiecki M., Bednarski W. 2012. The mobilization of defence mechanisms in the early stages of pea seed germination against Ascochyta pisi. Protoplasma. DOI 10.1007/s00709-012-0374-x
PODRECZNIKI I SKRYPTY
1. Bandurska H., Floryszak-Wieczorek J., Gniazdowska-Skoczek H.,Kozłowska M., Kubiś J., Politycka B., Rybus-Zając M., Stroiński A., Morkunas I. (zadania 4.5, 8.4), Pietrowska-Borek M. (zadania 4.2.1, 8.3). 2006. Ćwiczenia z fizjologii roślin dla kierunków: Ogrodnictwo, Biologia, Biotechnologia. Wyd. Akademii Rolniczej w Poznaniu
STRESZCZENIA I KOMUNIKATY W MATERIAŁACH KONFERENCYJNYCH
1. Ratajczak W., Przybylska M., Morkunas I. 1993. Katabolizm aminokwasów w zarodkach łubinu wąskolistnego w warunkach niedoboru cukrów. W: I Warsztaty Fizjologii i Biochemii Roślin, Wyd. UMK Toruń, 99-100.
2. Ratajczak W., Morkunas I., Przybylska M., Ratajczak L. 1994. Izotopowe i enzymatyczne badania katabolizmu aminokwasów w embrionalnych osiach siewek łubinu wąskolistnego hodowanych in vitro na pożywkach z sacharozą lub bez źródła węgla. W: Zastosowanie kultur in vitro w fizjologii roślin, Wyd. ZFR PAN, Kraków, 59.
3. Ratajczak W., Morkunas I. 1995. Metabolit regulation of storage materiale mobilization in germinating lupine seeds, Biol. Biull. Poznań, 32: 64.
4. Borek S., Morkunas I., Ratajczak W. 1997. Zmiany w ultrastrukturze korzeni grochu wywołane głodzeniem cukrowcowym. W: Materiały konferencyjne – Ogólnopolska Konferencja Mikroskopii Elektronowej Komitetu Patologii Komórkowej i Molekularnej PAN, Białystok, 13.
5. Morkunas I, Lehmann T., Ratajczak W., Ratajczak L. 1998. The influence of the carbohydrate nutrition on the respiratory activity of the embryonic axes of Pisum sativum cultured in vitro, Acta Physiol. Plant., 20 (3): 28.
6. Morkunas I., Ratajczak W., Ratajczak L. 1998. Sekrecja amylaz przez hodowane in vitro izolowane organy kiełkującego grochu i represja metaboliczna tego procesu przez cukier. W: Botanika polska u progu XXI wieku. Materiały sympozjum i obrad sekcji 51 Zjazdu PTB, Gdańsk, 339.
7. Morkunas I., Borek S., Ratajczak W., Ratajczak L. 1999. Accumulation of phytoferritin caused by carbohydrate stress in plastids of embryos of lupin and pea cultivated in vitro, Acta Physiol. Plant. 21(3): 59.
8. Morkunas I., Borek S., Ratajczak W., Ratajczak L. 1999. Selective autolysis of cell structures in carbohydrate starvation embryonic axes of Lupinus angustifolius L. and Pisum sativum L.. Folia Histochemica et Cytobiologia 37 (1), 64.
9. Morkunas I., Waplak S., Bednarski W., Ratajczak L., Garncarska M. 2000. The effect of carbohydrate nutrition on free radical formation in pea embryo axes cultivated in vitro. Plant Physiol. Biochem., 38: 132.
10. Morkunas I., Bednarski W., Waplak S., Ratajczak W. 2000. Współzależność między aktywnością oddechową mitochondriów a poziomem wolnych rodników w izolowanych osiach z zarodków łubinu. I. Wpływ odżywiania węglowodanowego. V Ogólnopolska Konferencja, Zastosowanie kultur in vitro w fizjologii roślin, 45.
11. Borek S., Morkunas I., Ratajczak W., Ratajczak L. 2000. The metabolism of arginine in sugar-starved organs of yellow lupin cultivated in vitro. Plant Physiol. Biochem., 38:130.
12. Garnczarska M., Przybylska M., Ratajczak L., Morkunas I. 2000. Effect of sugar starvation on antioxidant enzymes in pea embryos. Plant Physiol. Biochem., 38: 188.
13. Kasierska A., Piechalak A., Tomaszewska B., Kachlicki P., Morkunas I. 2000. Cell detoxicative-antioxidative system in roots of pea plants stressed by lead ions. Plant Physiol. Biochem., 38: 186.
14. Morkunas I., Garnczarska M., Waplak S., Ratajczak W., Ratajczak L. 2000. Wolne rodniki w zarodkach grochu hodowanych w warunkach głodu węglowodanowego, XXXVI Zjazd PTBiochem., Poznań, 249.
15. Morkunas I, Bednarski W., Waplak S. 2001. Free radicals and sugar starvation in plants, XIX International Seminar on Modern Magnetic Resonances – RAMIS, Poznań-Będlewo, P-35.
16. Morkunas I., Bednarski W., Garnczarska M., Ratajczak W. 2001. Odpowiedzi metaboliczne hodowanych in vitro zarodków łubinu na stres węglowodanowy, W: Botanika w dobie biologii molekularnej, 52 Zjazd PTB, Poznań, 164.
17. Morkunas I., Bednarski W., Ratajczak W., Waplak S. 2001. The effect of carbohydrate nutrition on infection and expansion of fungal diseasea in germinating lupin seeds. W: Rola łubinu w rolnictwie ekologicznym. Wyd. PTŁ KHRiN AR, Wrocław, 37.
18. Morkunas I., Bednarski W., Motała R., Ratajczak L. 2001. Increased production of free radical in lupin embryo axes infected in vitro with Fusarium oxysporum f.sp. lupini. Acta Physiol. Plant. 23(3): 77.
19. Morkunas I., Furmanek T., Ratajczak L. 2001. Activity of glycolytic pathway enzymes in pea embryo axes cultivated under carbohydrate stress. Acta Physiol. Plant. 23(3): 77.
20. Morkunas I., Kozłowska M., Bednarski W., Remlein D. 2002. Generation of free radicals at seed germination stage of yellow lupin infected with Fusarium oxysporum under carbohydrate stress, W: Abstracts Fusarium - Mycotoxins, Taxonomy and Pathogenicity, VIIth European Seminar, Wyd. AR Poznań, 102.
21. Garnczarska M., Bednarski W., Morkunas I., Ratajczak L. 2002. Antioxidative defense enzymes in lupine roots in post-hypoxia, VIII Ogólnopolska Konferencja Biologii Komórki, Wrocław, Cell. Mol. Biol. Lett. 7: 271
22. Morkunas I. 2003. Relationship between carbohydrate level and infectivity, development of Fusarium wilts under the yellow lupine germination. W: Polish J. Nat. Scie., Abstracts 1st Conference of the Polish Society for Plant Experimental Biology, Wyd. UWM Olsztyn, 1: 90.
23. Morkunas I., Rybus-Zając M., Kozłowska M., Remlein-Starosta D. 2003. Response of yellow lupine at seed germination stage to Fusarium oxysporum, W: Healthy seed for healthy crop, 2nd International Seed Health Conference, Wyd. AR Poznań, 57.
24. Morkunas I., Kozłowska M., Marcinkowska J. 2004. Rola węglowodanów w rozwoju askochytozy w kiełkujących nasionach grochu. W: Przyroda Polski w europejskim dziedzictwie dób natury, 53 Zjazd PTB, Wyd. PTB Oddz. Bydgoski, Toruński, 40.
25. Morkunas I., Stobiecki M., Stachowiak J. 2004. Effect of sucrose on phenylpropanoid metabolism in yellow lupine embryo axes infected with Fusarium oxysporum Schlecht f.sp.lupini. Acta Physiol. Plant. 26 (3): 130.
26. Morkunas I., Bednarski W., Kozłowska M., Remlein-Starosta D. 2004. Generation of quinone radicals in pea embryo axes infected with Fusarium oxysporum under sugar starvation. Acta Physiol. Plant. 26 (3): 260.
27. Morkunas I., Gmerek J. 2005. Aktywność peroksydaz w osiach zarodkowych łubinu żółtego o zróżnicowanym poziomie węglowodanów infekowanych Fusarium oxysporum f.sp. Schlecht lupini, Aktualne Problemy w Fitopatologii, Wyd. Katedra Fitopatologii, Lublin, 93.
28. Morkunas I., Kozłowska M., Borek S., Ratajczak L. 2005. Protective role of sucrose in lupine resistance to Fusarium oxysporum, Biological Letters 42 (2): 203.
29. Morkunas I., Bednarski W. 2005. EPR study of semiquinone radicals in pea embryo axes with varying carbohydrate levels infected with necrotrophic fungus Ascochyta pisi, Abstracts, XXI International Meeting on Radio and Microwave Spectroscopy Ramis 2005, Wyd. Institute of Molecular Physics PAN, Poznań, P53.
30. Morkunas I., Rybus-Zając M., Remlein-Starosta D., Marczak Ł., Stachowiak J. 2006. Zmiany w zawartości węglowodanów, izoflawonoidów i aktywności ß-glikozydazy w kiełkujących nasionach łubinu żółtego infekowanych Fusarium oxysporum, Strategie wykorzystania roślin strączkowych, Wyd. PTŁ, Zakopane, 98.
31. Morkunas I., Narożna D., Mielcarz B., Remlein-Starosta D. 2007. Influence of sucrose on enzymatic activity of phenylpropanoid pathway in embryo axes of yellow lupine infected with Fusarium oxysporum f.sp. lupini, Book of Abstracts 3rd Conference of Polish Society of Experimental Plant Biology, Wyd. WUW, Warszawa, 154.
32. Małecka A., Morkunas I., Piechalak A., Kozłowska M., Tomaszewska B. 2007. The resistance to Fusarium oxysporum infection by pre-exposure of lead ions in pea plant roots. Book of Abstracts 3rd Conference of Polish Society of Experimental Plant Biology, Wyd. WUW, Warszawa, 89.
33. Morkunas I., Bednarski W., Kopyra M., Remlein-Starosta D. 2008. Defense strategies of pea embryo axes with different levels of sugars to Fusarium oxysporum and Ascochyta pisi. Acta Biochim. Polon. 55(3):152
34. Morkunas I. Gabryś B. Udział flawonoidów w odpowiedzi roślin na żerowanie mszyc. W: Hemiptera 2009:8
35. Morkunas I. 2010. Udział sacharozy w reakcjach obronnych łubinu (Lupinus luteus L.cv. Polo) na grzyb Fusarium oxysporum f.sp. Schlecht lupini.W: Streszczenia, 50 Sesja Naukowa IOR-PIB, Poznań:267
36. Morkunas I., Narożna D., Nowak W., Samardakiewicz S., Remlein-Starosta D. 2010. Cross-talk interactions of sucrose and Fusarium oxysporum on phenylpropanoid pathway and the accumulation and localization of flavonoids in embryo axes of yellow lupine. Acta Biochimica Polonica 57(4):108
37. Formela M., Morkunas I., Drzewiecka K.. 2010. Effect of sucrose on the mechanism of synthesis of salicylic acid in embryo axes of yellow lupine infected by Fusarium oxysporum. Acta Biochimica Polonica 57(4):103
38. Iwona Morkunas, Maciej Stobiecki, Jolanta Floryszak-Wieczorek, Magda Formela, Łukasz Marczak, Dorota Narożna. 2011. The effect of exogenous nitric oxide donor and sucrose on the synthesis mechanism and accumulation of genistein in yellow lupine embryo axes infected with Fusarium oxysporum. Experimental Plant Biology in 3P: Past, Present, Perspectives, Wrocław, 66.
39. Magda Formela, Iwona Morkunas, Jerzy Stachowiak, Renata Rucińska-Sobkowiak. 2011. The effect of soluble carbohydrates on synthesis of free salicylic and jasmonic acids in yellow lupine infected with Fusarium oxysporum. Experimental Plant Biology in 3P: Past, Present, Perspectives, Wrocław, 42.
40. Formela M, Morkunas I, Floryszak-Wieczorek J, Mielcarz B. 2011. The effect of exogenous nitric oxide on the activity of phenylalanine ammonia-lyase in yellow lupine embryo axes with different levels of soluble carbohydrates. In: Youth and Progress of Biology, Lviv, Ukraine, 330.
41. Van Chung Mai, Iwona Morkunas, Renata Rucińska-Sobkowiak, Barbara Wilkaniec, Beata Borowiak-Sobkowiak, Waldemar Bednarski. 2011. Response of pea to pea aphid Acyrthosiphon pisum infestation. Experimental Plant Biology in 3P: Past, Present, Perspectives, Wrocław, 21.
42. Sławomir Samardakiewicz, Halina Gabryś, Tomasz Wyka, Iwona Morkunas, Waldemar Bednarski, Artur Jankowski, Magdalena Krzesłowska, Adam Woźny. 2011. Functional consequences of lead ions (Pb2+) interference with light induced chloroplast avoidance response. In: Experimental Plant Biology in 3P: Past, Present, Perspectives, Wrocław, 229.